Yeşim Ustaoğlu, Güneşe Yolculuk (1999)

İzlediğim ilk Yeşim Ustaoğlu filmi. Yayınlanmasından 27 yıl sonra bir film izleyince, O dönem Türkiye’deki sinema alanındaki teknik yetersizlikler tuhaf gözüküyor ama muhteva açısından kıymetli olduğunu düşünüyorum. Doksanların sonunda çekilmiş ve bir doksanlar Türkiyesi manzarasını yansıtabilmesi açısından değerli. O gün muhtemelen çokça eleştirilmiştir, bugünden bakınca birçok insan da hâlâ benzer görüşlerle yönetmene ve filme karşı pek de iyi bakmıyor olabilir ama bu durum, filminin anlatmış olduğu hikâyelerin esaslı oluşunu ve bunun bir Türkiye gerçeği/yazgısı olduğu fikrini değiştirmiyor. İyi ki o dönem yönetmen böylesi bir filme girişmiş. Ne mutlu ona.

Umarım bir gün bu eski filmler restorasyon sürecinden geçer, zira çözünürlüğü yüksek bir formatta filmi izleyememiş olmak bir yana internette birçok yerde aramış olsam da filmin son birkaç dakikası, mevcut mecralarda kesilmiş hâldeydi. Nereden izlerim yahu bu filmin sonunu diye araştırıp baktığımda ancak Kitantik’de bir CD şeklinde buldum, onu da alıp izlemeye üşendim. Ama alsam iyi olacak.

Ara Güler’i görmek ne hoştu. Ödülü bol. 1999’da Berlin’de En iyi Avrupa Filmi, İstanbul’da Uluslararası Film Eleştirmenleri ve En İyi Yönetmen, Ankara’da En İyi Türk Filmi ve En İyi Senaryo ödüllerini kazanmış.

2000 yılında Roll dergisinde bir söyleşi yapılmış yönetmenle, oradaki bir soru ve cevabı buraya bırakıyorum:

Yurtdışındaki gösterimlerde olumsuz tepki aldığınız oldu mu peki?

İskoçya’da, Edinburgh’da, gösterimden sonraki soru-cevap bölümünde seyircilerden biri, bir Türk, “ben bu filmi görmekten utanıyorum, bunların hiçbiri olmadı” deyince benim cevap vermeme gerek kalmadı, kahkaha koptu. Ben ne söylesem boş o çocuğa. Kanada’daki örnek ise öyle uluorta söylemeye cesaret edemedi, gösterimden sonra yanıma geldi, “Niye ya Türkiye’yi böyle anlatıyorsun? Bizim kompüterimiz de var, oyumuz da var, buyumuz da var” dedi. İstanbul’da da oldu aynı şey. O çocuk daha cesurdu. “Sahiden ben de o yolculuğu yapsam bunları görecek miyim?” dedi, İstanbul Film Festivali’nin soru-cevap kısmında. Herkes, seyirci de dahil, “yap çocuğum, sen de göreceksin” dedik. Güneydoğu’ya da gitmeye gerek yok. Köşe başındaki insanlar bunlar.

• Orijinal Başlık: Güneşe Yolculuk (1999, Türkiye)
• Yönetmen ve Senarist: Yeşim Ustaoğlu
• Oyuncular: Nazmi Kırık, Nevruz Baz, Mizgin Kapazan, Ara Güler